اوغل بخت زن قهرمان ترکمن که در اوج اقتدار نادرشاه به محمد حسن خان قاجار پناه داد. نگاهی به یک رخداد تاریخی در ترکمن صحرا ( شجاعت یک زن ترکمن ) بگنج خان و محمد حسن خان قاجار.

اين مقاله که با عنوان اصلي Foundation and Development of the Mass-Media of the Turkmen Living Abroad تأليف S.K. Alaev و به زبان انگليسي در نشريه ديالوگ شماره April - June, 2004 , Volume 5 No. 4 منتشر شده است، به بررسی تاریخ شکل گیری وسایل ارتباط جمعی... در بین ترکمنهای جهان(خارج از جمهوری ترکمنستان) می پردازد.

این ارزش ها  در سیر تاریخی و اجتماعی یک قوم گاه به علت  فشار های درونی یا بیرونی،متغیر،تحریف ویا به صورتی ساده شده به نسل های بعدی منتقل می گردد. نسل های بعدی بدون شناخت دقیق از چگونگی شکل گیری آن، با حرکات تقلیدی محض،آن را تقلید می کنن...د،فی المثل حرکات ظریفی که در هنر قالیبافی و یا نمد وجود دارد برای نسل امروز مفهوم روشنی ندارد.

عهدنامه وستفالی، عهدنامه ای است که پس از پایان جنگ های سی ساله مذهبی(1648-1618) میان کشورهای اروپایی منعقد شد. در این عهد نامه تمام کشورهای اروپایی بجز انگلستان و لهستان شرکت داشتند.

خرافات در ازدواج ریشه هایی قطور و قدیمی دارد. آدم ها از زمانی که فهمیده اند برای خوشبخت بودن باید کنار جفتشان قرار بگیرند از همان زمان نیز به دنبال خرافات بوده اند.

نمی شود گفت کدامیک از مردم جهان در ازدواج خرافی ترند، آلمانی ها که می گویند اگر عروس و داماد به کمک هم و با دست راست، در مراسم عقد، کنده درختی را اره کنند حتما خوشبخت می شوند یا سیاهپوستان قاره آمریکا که معتقدند بعد از عقدکنان اگر همراه شریک زندگی شان از نقطه ای به نقطه دیگر، پرشی بلند داشته باشند با موفقیت، دنیای تجرد را پشت سرمی گذارند و به سلامت وارد زندگی مشترک می شوند. وقتی پای ازدواج در میان است به جز آنهایی که به غیر از عقل، تسلیم نیرویی دیگر نمی شوند، همه آدم ها فارغ از رنگ و جنس و تبارشان به نیروهایی بی پشتوانه چنگ می زنند؛ یک زمان به جادو و جمبل، یک زمان به رویا و خیال و یک زمان به ریسمانی بافته شده از خرافات.

رشد جمعیت ایران از سال 1415 متوقف خواهد شد؛ اتفاقی كه تا 25 سال دیگر در كشور رقم خواهد خورد. پیش بینی ها می گوید وقتی جمعیت كشور به 85 میلیون نفر برسد، جمعیت ایران در سرازیری پیر شدن خواهد افتاد.

عبدالمناف آق ارکاکلی : کانون والیبال بامپوش گنبد از شهریور ماه امسال با هدف شناخت و رشد استعدادهای برتر منطقه در ورزش والیبال با مربیگری آقای حمید دلاور،شهریه و البسه رایگان شروع به فعالیت نمود .کانون والیبال بامپوش با اقبال عمومی همراه شد چرا که بیش از هزاروسیصد نفر برای تست به این کانون مراجعه نمودند که از این تعداد چهل نفر در تست های کانون موفق شدند که تمامی این پذیرفته شدگان را نونهالان زیر پانزده سال تشکیل می دهند.این کانون هم اکنون با بیش از یک تیم به فعالیت خود ادامه می دهد و در این زمان اندک تیم نونهالان بامپوش سینا در مسابقات نونهالان انتخابی استان که در علی آباد کتول برگزار گردید به مقام سومی استان رسید البته این تیم در درجه ی اول به بازیکن سازی تکیه دارد و نتیجه گرایی در مراحل بعدی مورد تاکید کانون والیبال بامپوش سینا می باشد.هم صحبت شدیم با آقای حامد پورمند مدیر و اسپانسر این کانون نوپا که از نظر می گذرد

بررسی سن ازدواج جوانان ایرانی در چند دهه اخیر، روندی صعودی را نشان می دهد در حالی که سن ازدواج در سال 1354 حدود 25 سالگی بود، پس از چند دهه افزایش (بجز سال 1365) در سال های اخیر برای پسران به 28 و دختران به 24 رسیده است. البته آمارهای متفاوتی در این باره ارائه می شود و طبق اعلام مرکز پژوهش های مجلس شورای اسلامی، سن ازدواج برای پسران 29 و دختران 28 است. این در حالی است که محمد مدد، رییس مرکز آمار ایران در خصوص جمعیت زن و مرد گفت:مطابق نتایج سرشماری سال گذشته، سن ازدواج در مردها 6 دهم سال و در زنان 8 دهم سال نسبت به سال 75 افزایش یافته است .

مقدمه

رمانتیسم پدیده ای اروپایی است که بعد از دوره رنسانس و روشنگری ، مجال بروز می یابد و زمینه های گوناگون ادبی ، فلسفه ، علوم اجتماعی ، سیاسی ، معماری ، موسیقی و ... را در بر می گیرد .

این وضعیت که گذر انسان از عصر کلاسیک به عصر مدرن را نشان می دهد ، نخست در قرن هجدهم در انگلستان و در آلمان و بعد ها در قرن نوزدهم در فرانسه ، ایتالیا ، اسپانیا و ... ظاهر می شود .

ای جوان

تو می دانی و همه می دانند که زندگی از تحمیل لبخندی بر لبان من،
از آوردن برق امیدی در نگاه من،
از بر انگیختن موج شعفی در دل من عاجز است.

پاسارگاد،آرامگاه کوروش بزرگ،قبر کوروش کبیر،کاخ کوروش،دژحفاظتی پاسارگاد،پاسارگاد کجاست،زندان سلیمان، او كه هویت نخستین و ریشه های استوار خویش را باز نشناسد، آینده ای استوار نخواهد داشت ، و انسان بی آینده ، سرانجام به هر یوغی گردن خواهد نهاد.

عبدالرحیم آنامرادی : ماسه های ریز و بلورین دریای عمان،صدف های خوش نقش ونگار که امواج به ساحل کشانده،خرما و موزمحلی و میگوی پرانرژی سواحل جنوبی کشورمان ازذهن هربیننده ای فراموش شدنی نیست.  قسمت آنگونه رقم خورد، بنابه مقتضای شغلم که کار ساختمانی است درجنوبی ترین شهرساحلی کشورمان دراستان هرمزگان ،شهرستان بندرجاسک که می گویند نقطه صفرمرزی کشور است حضوریابم. یپشتر در مورد این شهرو منطقه آن،در کتاب جناب محمدخطیبی زاده یکی ازخیرین مدرسه ساز ونام آشنای آن دیار و چهره ماندگارکشور،ازفقر و محرومیت های سالیان نه چندان دور آن منطقه گرمسیری مطالبی خوانده بودم. خوشبختانه امروز، از آن روزگارسخت و فقر ونداری خبری نیست.خانه های کپری که ازشاخ وبرگ خرما وسایر درختان بومی ساخته میشده و در آن چراغی دست ساز بنام «لمپا» کم سو و بی رمق می سوخته کسی بیاد ندارد.دیگر ما درطائل به انتظار فرزندماهیگیرش که درپی روزی دل به دریا زده،مبادا اندک بادی موجی خروشاند و قایق چوبی وفرسوده طائل رادرهم شکند باکی ندارد.امروزقایق و پارو کنار رفته،قایق های تندروموتوری و لنج های پیشرفته ماهیگیری باتمام امکانات جایگزین آن گردیده است.اکنون ماهیگیران به دنبال صیدشان،آبهای آزاد،اقیانوس هند وخلیج عدن را دورزده حتی تانزدیک سومالی پیش میروند. آنان بدون واهمه ازمخاطرات طبیعی گاه بمدت سه ماه سطح گسترده دریای بیکران را درمی نوردند.کشور پهناور ایران زمین بااقلیمی متفاوت،استانهای شمالی آن زمستانی سردو یخبندان وجنوب گرمسیر، ازجمله هرمزگان گرمای سوزان وطاقت فرسا دارند.دراین دیارسوزان انگارسنگ های طبیعت براثر شدت آفتاب گداخته اند.موقعیت شبه جزیره مانند بندرجاسک،که آب دریا از سه جانب آنرا احاطه نموده،دراواسط تابستان بعلت شرجی و رطوبت بالای جو حاکم،ایجاد مه مینماید.گویی مه روان شهرساحلی را پوشانده است.

   در باب چگونگی ورود ترکمنها به منطقه گرگان باید گفت که در سال 1134 قمری به دنبال انقراض صفویان و به قدرت رسیدن محمود افغان در ایران ، ترکمنها از ضعف دولت استفاده کرده و در مناطق سرسبز گرگان پیشرویی کردند و به دنبال درگیری هایی که در سال 1274قمری بین حاکم استرآباد ( گرگان فعلی) و ترکمنهای یموت ها در گرفت ، بالاخره یموت ها در آق قلعه سکونت اختیار کردند.

 چه زماني مناسب ترين سن ازدواج است؟

اختلاف سني مناسب در ازدواج چقدر است؟

و سوالاتي مانند؛ اين سوال ها درباره سن جادويي براي ازدواج به همراه هزاران سوال ديگر در ذهن همه افراد وجود دارند. البته عوامل بسياري از جمله مسائل اجتماعي، اقتصادي، فرهنگي و... در تعيين جواب دخالت دارد.

  عثمان پسر عموی قویونلی پسر عثمان پسر محمد آمان پسر محمد قربان می باشد که در حدود 140 سال (امسال 1387شمسی است) پیش درکمش تپه به دنیا آمد. عثمان آخوند تحصیلات ابتدایی را در محل به اتمام رسانده و برای ادامه تحصیل عازم مدرسه گوگلداش بخارا شد. وی از مردان با سواد و آگاه به مسائل سیاسی و اجتماعی ترکمن ها بود.
عثمان آخوند بعد از مراجعت از بخارا در کمش تپه به تدریس علوم دینی پرداخت و همزمان با کار تدریس و نویسندگی وارد فعالیت های سیاسی گردید. عثمان آخوند را در اواخر عمر به روسیه می برند و در آنجا از دنیا رفته است.

  زیاریان خاندانی بودند كه از آخرین سالهای دهه دوم قرن چهارم هجری تا واپسین سالهای دهه هشتم قرن پنجم هجری در شمال ایران یعنی در نواحی گرگان، طبرستان (مازندران امروزی) گیلان، دیلمستان، رویان، قومس (ناحیه وسیعی در دامنه كوههای طبرستان در بین ری نیشابور شامل شهرهای دامغان، شاهرود، بسطام و سمنان) و ری و جبال سلطنت و امارت داشته اند.
فرمانروائی این سلسله از مرداویج بن زیار شروع و ظاهراً به امارت و حكومت گیلانشاه فرزند عنصرالمعالی خاتمه می یابد. این خاندان محلی كه بروزگار حكومت غزنویان بر ایران از طریق وصلت با خاندان غزنوی حكومت خویش را از خطر زوال و نابودی مصون داشته بودند، در دوران سلطنت سلجوقیان بتدریج قدرت خویش را از دست داده و سرانجام هنگامی كه فقط در بخشی از گرگان و طبرستان امارت داشتند با مرگ گیلانشاه آخرین بازمانده این سلسله ستاره بخت و دولت آنها به افول گرائید. 

  يكي ديگر از عادات تركمنها كه كم و بيش در ميان ساير ايلات آسياي ميانه هم دارد از شدت مي افتد، مراسم عروسي و زفاف است كه عروس با لباس نامزدي با كمال دليري سوار بر اسب سركشي شده تاخت ميكند در حالي كه يك بزغاله يا برة كشته را جلوي زين جا داده و با خود حمل مينمايد. نامزد او هم با ساير جواناني كه در جشن عروسي شركت دارند سواره او را دنبال كرده سعي مي كند به او برسد. ولي او بايد با حركات ماهرانه و تحولات پي در پي طوري از چنگ آنها بگريزد كه نتوانند باري را كه در بغل گرفته از دستش بربايند… . بنابريك رسم عجيب ديگر عروس و داماد تازه گاهي دو گاهي چها روز بعد از زفاف از هم جدا مي شوند و زناشوئي دائمي آنها پس از انقضاء يك سال تمام شروع مي شود. در اين مدت عروس در خانه پدرش تمام چيزهايي را كه يك زن تركمن بايد بداند مانند پختن غذا، دوخت و دوز و… ياد مي گيرد و سپس به خانه شوهر باز مي گردد.

  خانه سنتی ترکمنی که به آن "اوی" گفته می‏شود با توجه به جایگاه اجتماعی و معیشتی بین مردم این کشور از شهرت تاریخی برخوردار است و هم اکنون مردم ترکمن از آن به عنوان مهمترین هنر دستی یاد می کنند.

یكی از معروفترین آثار تاریخی استان گلستان دیوار دفاعی گرگان می باشد كه به نامهای سد اسكندر، سد انوشیروان، سد فیروز و قزل آلان(مار سرخ) در طی دوره های مختلف شهرت یافت. دیوار دفاعی گرگان از شرق دریای خزر در ناحیه گمیشان شروع و پس از گذر از شمال آق قلا و گنبد كاووس به طرف شرق ادامه داشته و در كوههای پیش كمر (شمال شهر كلاله) محو می گردد. طول دیوار حدود 155 كیلومتر است. مورخان اسلامی از پایان و امتداد دیوار ذكری نكرده و به نظر می رسد از موقعیت جغرافیایی آن بی اطلاع بوده اند.
 

تركمنهاي گوگلان: گوگلان اسمي است با مسمي، زيرا كه گوگلان مشتق از دو كلمة گوك ولان و گوك به تركي سبزولان به معني جايگاه است. قبيلة گوكلان سرزمين محدودي را در مصب گرگان رود در اشغال دارند. منطقه آنا از ياس تپه در ساحل جنوبي رودخانه در مغرب تا سرچشمة گرگان رود در يلي چشمه و دهنة گرگان رود در تنگراه و يا تخميناً از طول جغرافيايي 55 تا 56 درجة شرقي مي باشد.

طوايف تركمنها 
تركمنها به قبايل و تيره هاي متعددي تقسيم مي شوند كه در ذيل نام آنها را مي آوريم: 
عالي ايلي، چاودار، يمرلي، ارساري، سالور، ساريق، تكه، يموت، گوكلان.
اكنون به بررسي محل زندگي و خصوصيات آنها مي پردازيم با توجه به اينكه بيشترين اطلاعات در كتابهاي مختلف در مورد سه طايفه تركمن يعني تكه، يموت و گوكلان آمده است در مورد ساير طوايف تركمن فقط به معرفي و توضيحي مختصر اكتفا مي كنيم. 
تركمنهاي عالي ايل: آل ايلي يا علي ايلي ها عمدتاً در ناحية اندخوي در مرز شمالي افغانستان ساكن بودند، هرچندكه بخش كوچكي از اين قبيله در مرز شمالي و ايالات قوچان و دره گز ايران زندگي مي كردند و تابع امير افغانستان بودند.

گروهـهایی كه هـم اكنون « تركـمن » نامیده می شـوند قبلاً « غز » ، « غـوذ» و یا « أغوذ » نامیده می شدند كه از نام جد مشترك آنها یعنی « اُغوذخان » گرفته شده بود . در اینكه چرا آنها تركمن نامیده می شدند . دلیل قانع كننده یی وجود ندارد . تنها در كتب قدیمی به این مطلب بر می خوریم كه تركمنها در جواب « تو كی هستی؟ » میگفتند : « ترك من » یعنی من تركم و نیز گفته شده است كه لفظ تركمن برای تمایز آنها از ترك ها به آنها داده شده است كه نخست « ترك مانند » بوده و در اثر كاربرد در طی زمان و به مرور به « تركمن » تغییر شكل یافته است .
به هر صورت ، تركمنها گروهی زرد پوست بوده اند كه احتمالاً در مغولستان سكونت داشته اند و سپس كم و بیش به طرف غرب منطقه و تركمنستان آمده اند در ضمن در طی زمان به تدریج با غیر تركمنها مخلوط شده اند .
در «برهـان قاطع» آمده اسـت كه اُغوذها (تركمنها) ، نخست در مغولسـتان زندگی می كردند . در كتیبة اورخان كه متعلّق به قرن هشتم است از آنها ذكر شده است ، ولی مورّخان آنها را ترك و نه تركمن ، به حساب آورده اند . در دایره المعارف چینی قرن هشتم گفته شده است كه تركمنها در غرب زندگی كرده و در آنجا «تو-كو-مونگ» (TO-KU-MONG) خوانده می شدند . از طرفی می توان گفت كه «تو-كو-مونگ» نام دیگر كشور «آلان» است كه مردم «اُغوذ» در قرن دهم در آنجا زندگی می كردند . در حال حاضر تركمنها در تركمنستان شوروی و تركمن صحرای ایران زندگی می كنند . بعضی از گروههای تركمن نیز در افغانستان ساكنند . گروهی از تركمنـها دریـای خــزر را دور زده و هم اكنون در تركیـه و عــراق به سـر می برند .
تركمن بودن سه شرط اساسی دارد : هر تركمن باید در شجره ی تركمنها جای داشته و یا اینكه از نوادگان فرزندان دست دوم تركمن باشد و باید بتواند به لهجة تركمنی صحبت كند و سرانجام مسلمان سنّی حنفی باشد .
مردم تركـمن ، كه قبل از پـذیرش دین اسلام در قـرون دهم و یازدهم با نام اوغـور معـروف بودند ، در مكانی به مساحت تقریباً 10000 میل مربع بین رود آمودریا ، بحرخزر ، تركمنستان ، افغانستان ، منطقه هرات ، و استانهای خراسان و استرآباد ایران ، اسكال داشتند . این كشور، تركمنستان نامیده می شد . مناطق اصلی آن عبارت بودند از : مان قیشلاق ، اوست یورت ، اوزبوی ، كوپت داغ و اترك ، واحه های تجند و مرغاب ، و منطقه ای وسیع بنام قاراقوم (كویر سیاه) .
مان قیشلاق (سرزمینی زمستانی هزاران) و اوست یورت (دشت علیا) تا آمدن روسها چراگاه مطلوب تركمنهای چادرنشین بود .
در (مان قیشلاق) دو رشته كوه وجود دارد ، كوههای سفید (آق داغ) و كوههای سیاه (قارا داغ) كه ارتفاعشان به 2500 پا می رسد و با فاصله پنجاه میل از دریا تا خلیج كوشاك و از آنجا تا خلیج قاراكه چه امتداد دارد . دره های این كوهها از از لحاظ آب و چراگاه غنی است . ذخایر آب مان قیشلاق به صورت دریاچه ، كه اكثراً تلخ ، و تعداد زیادی چاه می باشد .
از بحر خزر كه 400 میل با مان قیشلاق هم مرز است و خلیج های عمیق آن كه تا قلب مان قیشلاق امتداد دارد ، می شد انتظار داشت كه آب و هوا را كمی ملایم كند ؛ اما اینطور نیست . در تابستان ، درجه حرارت ، مخصوصاً در شنزارها ، بسیار شدید است و حتی چاههای كم عمق می خشكد . اكثر بادها در تابستان از جنوب شرق و زمستان از شمال شرق می وزد ، و باران یا برف كم می بارد . هیچگونه درخت ، علف ، یا نوعی گیاه دیگر كه منظره خوش آیند داشته باشد وجود ندارد .
آب و هوای تركمنستان بطور كلی گرم و هوا بسیار خشك است ؛ اما رنج آورترین جنبه آن شدیداً متغیر بودن درجه حرارت است . در زمستان ، هنگام روز درجه حرارت بطور غیر قابل تحمل بالاست ، اما به محض اینكه آفتاب غروب می كند پائین می آید و تا هنگام صبح به 28 درجه سانتی گراد (F 63) میرسد . در تابستان درجه حرارت ممكن است از 60 درجه سانتی گراد هم فراتر رود . جهت باد در وضع هوا تاثیر زیاد دارد ؛ باد شمال درجه حرارت را پائین می آورد ؛ در ماه سپتامبر هنگام روز كه 27 درجه سانتی گراد است بعد از دو روز وزش باد شمال شرق درجه حرارت ممكن است تا 6 درجه سانتی گراد (F 13) برسد . وقتی باد متوقف می شود درجه حرارت دوباره بالا می رود . این بادها همیشه خشك هستند ؛ و اگر مداوماً بوزند ، گاهی هوا را مرطوب می كند و باعث بارندگی می گردد .
به هر صورت ، تركمنها از جالبترین گروههای ساكن ایران هستند و ما در این رساله تا آنجایی كه امكان داشته باشد درباره زندگی اجتماعی ، فرهنگی و خصوصیات آنها بحث خواهیم كرد .

طایفه ای از گوكلنگ و محل زندگی آنان

در میان نام های طوایف و روستاهای تركمن ، به مواردی برمی خوریم كه به لحاظ قدمت و تغییر و تحولات زبانی و نیز از كار افتادن برخی از لغات ، یافتن مفهوم لغوی آنان برایمان دشوار می نماید. برخی از این نامگذاری ها به گذشته های بسیار دور برمی گردد. نام هایی كه شاید در زبان تركمنی معاصر، مشكل بتوانیم مفهومی برای آنان بیابیم . البته نحوه ی نامگذاری هر طایفه و محل زندگی آنان مقالات جداگانه ای را می طلبد. نگارنده در اینجا فقط به مفهوم قرناس طایفه ای از ایل گوكلنگ و قرناوه محل زندگی آنان می پردازد:

به نوشته استاد عبدالرحمن آخوند تنگلی قراقچی ، طایفه ی قرناس ازحالقاداغلی گوكلنگ منشعب می گردد. او ایل گوكلنگ را به دو طایفه ی بزرگ حالقا داغلی و دودورغا تقسیم می كند و در تقسیم حالقاداغلی به پنج زیر تیره ی دیگر، از قرناس بعنوان یكی از این تیره ها نام می برد كه قایی نیز جزو آنهاست . (1)

آتانیازوف در كتاب ارزشمند خود شجره و نسب نامه ی طوایف تركمن درجایی با استناد به كار كارپوف 1925 م می نویسد كه قرناس جزو قایی گوكلنگ می باشد. (2) كارپوف قایی گوكلنگ را شامل جان قربان ، قرناس ، حالقا داغلی در ایران ، قارا بالقان در ایران ، داری ، دالی ، تمك در ایران ، یل یانگی، آق كل ، قیزیل ، قارا كل ، بوقغاجا، قیزیل امام می داند.(3)

تركمنها به قبایل و تیره های متعددی تقسیم می شوند كه در ذیل نام آنها را می آوریم:

عالی ایلی، چاودار، یمرلی، ارساری، سالور، ساریق، تكه، یموت، گوكلان.

اكنون به بررسی محل زندگی و خصوصیات آنها می پردازیم با توجه به اینكه بیشترین اطلاعات در كتابهای مختلف در مورد سه طایفه تركمن یعنی تكه، یموت و گوكلان آمده است در مورد سایر طوایف تركمن فقط به معرفی و توضیحی مختصر اكتفا می كنیم.

بنا به نوشته وامبری طوایف ترکمن به 9 دسته تقسیم می شوند:
1- چاودر 2- ارساری 3- آل علی 4- قره 5- سالور (سالر) 6- ساریق 7- تکه 8- گوگلان 9- یموت

درباره معرفی تاریخچه طوایف مذکور ابتدا اطلاعات وامبری را می آوریم: